FAQ         Help         Contact Us

Tharia Topan

From Khoja Wiki
Jump to: navigation, search
Sir Tharia Topan
Tharia topan-2 - small1.jpg
Honorary Titles MUKHI, Amuldari
All Nicknames King of Ivory
Place of birth Lakhpat, Kutchh
Country of birth India
Date of Birth 1823/09/21
Date of Death 1891/02/09
Place of Death Bombay


Place of longest stay Zanzibar
Profession or occupation carried out for the longest period in life: Merchant Trader
Where Zanzibar
Family tree click here
Father
Full name Topan Tajiani
Spouse
Full name Lady Janbai
Child
Full name Musa Tharia Topan
Child
Full name Ghafar Tharia Topan
Child
Full name Muhammad Husayn Tharia Topan

આ વાર્તાના ગુજરાતી અનુવાદ વાંચવા માટે નીચે સ્ક્રોલ કરો'

Tharia Topan was an unlettered son, worked on his father's "rekri" cart - just like some Khojas do to this day. When he was 12 years old, (1835) he ran away as a stowaway and landed in Zanzibar, where he worked as a gardener in the house of Ladha Damji, the owner of the prominent Indian firm of Jairam Shivji of Mundra, Kutchh.

"The story of Tharia Topan, one of the earliest Khojas from Kutch to settle in Zanzibar, is typical of many. He was born in 1823 in Lakhpat, not far from Mandvi, the son of a poor vegetable seller. At the age of 12 in 1835 he came to Zanzibar as a stowaway. The story went that, accused of theft, he ran down to the harbour to escape the hue and cry and hid on a dhow amongst the cargo. Safe in his hiding place, the terrified boy fell asleep and when he awoke the vessel was already under way. Fortunately the captain was sympathetic and did not throw him overboard, but agreed to take him to Zanzibar. Once there he introduced himself to a relative, who was working in the Customs House, who got him a job as a garden boy to the Customs Master, Ladha Damji, the richest and most important person on the island - barring the Sultan. Tharia had fallen on his feet and showing himself both intelligent and willing to work hard, he made his fortune. Though illiterate when he arrived, he quickly learnt the art of the ledger and how to add up and calculate values of items rapidly in several currencies in his head. He was employed by the Hindu firm " Jairam Sewji, which farmed the customs from the Sultan."

Judy Aldrick- The Sultan's Spymaster - pg 36

Tharia was industrious-he borrowed a small loan from the government and with a donkey-cart went in the villages and purchased cloves and coconuts and sold in Zanzibar. He continued his work with the firm and at 13 years, he learnt how to sign his name. Soon he was a scribe with elegant handwriting and rising rapidly, because of his honesty, at age 22, he was put in charge of the credit department. In 1848, on a visit to his native Kutchh, he married his second wife and brought many Khojas at his own expenses and employed them in Zanzibar.

Soon, he was appointed the Assistant Customs Master, which provided him opportunities to come into contact with Sultan Sayed Majid and the European consular officials. With the death of Sultan Sayed Majid in 1870, Sayed Bargash, his brother, returned from his exile in Bombay and, together with Tharia, whom he appointed as honorary prime minister, was largely responsible for Zanzibar’s urban and architectural development. Tharia became the Chief of Customs in 1876, and held the post for about three years. Henceforth, he came into daily contact with the European officials, who also sought his interview on business and consular matters. The place where he used to sit and attend these guests has been preserved, known as the Baraza Tharia. Stanley described him in “Through the Dark Continent” (London, 1878, p. 63) as “one of the richest merchants in town.” He also opened his office in Bombay, operating his business and also appointed his agents almost in all the European ports. He also secured privileges for the Khoja settlers from the Sultan of Zanzibar.

He had a distinction of entertaining the famous Dr. David Livingstone (1821-1873) as a personal guest at his home, which is named Livingstone House. On July 20, 1871, Livingstone was on his way to Ujiji when he was attacked and when he reached Ujiji on October 23, 1871, he was a living skeleton. Tharia brought him to his residence and nursed him.

In another desperate moment, H.M. Stanley who had been sent to find out Dr. Livingstone also met with difficulties, was captured by a native tribe, and it was Tharia who sent help to him through his Arab partner, Tippu Tip. Stanley also stayed at Tharia's home and writes of Tharia in his book, "How I found Livingstone" (London, 1872, p. 8) that, "One of the most honest man among all individuals , white or black, red or yellow, is a Mahometan Hindi called Tarya Topan. Among the Europeans at Zanzibar he had become a proverb for honesty and strict business integrity. He is enormously wealthy, owns several ships and dhows, and is a prominent man in the councils of Seyyid Burgash."

In 1873, the Sultan ordered the end of the slave trade in Zanzibar and Tharia took the effective measures necessary to wipe it out in Zanzibar. It was indeed by Tharia efforts that Sultan Bargash was able to sign an accord to protect his Sultanate, in 1873, with Sir John Kirk, the British consular representative at Zanzibar. His services were highly recognized by the Queen of England and when he visited England in 1875 with Sultan Sayed Bargash, she conferred a Knighthood on him and then again another knighthood, in 1890 in India, and Taria became the first Indian to have been knighted both in Africa and India.(There is some suggestion that the second title may be related to his service to the British in colonising Zanzibar- see Judy Aldrick- The Sultan's Spymaster - pg 156.

"Topan was the leading businessman in Zanzibar and his opinion carried credence on the island, not only amongst his fellow Ismaili merchants but also with all others involved in commerce, whatever their creed or colour. He was so powerful in Zanzibar that it was noticed that his fellow countrymen trembled in his presence as he had the means to make or break them."

Judy Aldrick- The Sultan's Spymaster - pg 118

H.B.E. Frere writes in "The Khojas: The Disciples of the Old Man of the Mountain" (MacMillian Magazine, vol. 34, 1876, p. 342) that, "A leading member of the community of Khojas accompanied Seyyid Burgash of Zanzibar in his late visit to England, and attracted much notice wherever the Seyyid went. He was a tall, stout, good-humored, elderly man, whose fair complexion, red-dyed beard, and light-blue dress handsomely embroidered, were in strange contrast to the spare, wiry figures, bronzed features, grave expression, and plain somber garments of the rest of the Sultan's Arab suite. He spoke Hindustani fluently, and a little English, and made friends wherever he went. Nor was the interest he incited lessened when it became known that he was Tara Topun, the Khoja merchant of Zanzibar."

He generated close relationship with Sir John Kirk and in his will, he wrote that, “If there arises any dispute among my heirs after my death, the advices of my best friend Sir John Kirk must be sought, and his decision should be considered final.”

Tharia was a generous donor for numerous causes. In 1881, Sir John Kirk established an English school in Zanzibar, in which Sir Tharia Topan donated Rs. 200,000/-. In 1887, he built the Sir Tharia Topan Jubilee Hospital at a cost of 30,000 British pounds. The foundation stone of the Jubilee Hospital was laid on July 8, 1887 to commemorate the fiftieth anniversary of Queen Victoria reign.

In 1885, at the age of 62 years and already ailing, he traveled to Bombay and could not return to Zanzibar.

The Tharia Street in Zanzibar is named after him.

Adapted from 1. "101 Ismaili Heroes Volume 1 [Late 19th Century To Present Age] By Mumtaz Ali Tajddin Sadik Ali 2. Trade and Empire in Muscat and Zanzibar: The Roots of British Domination By M. Reda Bhacker

થારિયા ટોપાન એક અશક્ત પુત્ર હતા, જેણે તેમના પિતાના "રેક્રી" કાર્ટ પર કામ કર્યું હતું - જેમ કે કેટલાક ખોજ આ દિવસે કરે છે. જ્યારે તેઓ 12 વર્ષના હતા (1835) તેઓ એક સ્ટોવ તરીકે ભાગી ગયા હતા અને ઝાંઝીબારમાં ઉતર્યા હતા, જ્યાં તેમણે મડારા, કચ્છના અગ્રણી ભારતીય કંપની જયરામ શિવજીના માલિક, લડાધા ડેમજીના ઘરમાં એક માળી તરીકે કામ કર્યું હતું.

"થારિયા ટોપનની વાર્તા, કચ્છમાંથી સૌથી પહેલાંના ખજાનામાં ઝાંઝીબારમાં વસવાટ કરવા માટેના એક છે, તે ઘણા બધા છે.કુલ 1823 માં લખપતમાં જન્મ્યા હતા, નબળા શાકભાજીના વિક્રેતાના દીકરા દેવી માંડવીથી ન હતા. 1835 માં તે ઝાંઝીબારમાં એક સ્ટોવ તરીકે આવ્યા હતા.તેની વાર્તા એવી હતી કે, ચોરીનો આરોપ, તે બંદરે પહોંચ્યો હતો અને તેને છુપાવી અને કાગડા વચ્ચે છુપાવી દીધું હતું. તેના છૂપાયેલા સ્થળે સલામત, ભયગ્રસ્ત છોકરો પડી ગયો ઊંઘી ગયા હતા અને જ્યારે જહાજ ઉઠી ગયું ત્યારે તે પહેલેથી જ ચાલતું હતું.સદનસીબે કેપ્ટન સહાનુભૂતિ ધરાવતા હતા અને તેને ઓવરબોર્ડમાં ફેંકી દીધો ન હતો, પરંતુ તેને ઝાંઝીબારમાં લઇ જવા માટે સંમત થયા. એકવાર તેમણે પોતાની જાતને એક સંબંધી સાથે રજૂ કરી, જે કસ્ટમ્સ હાઉસમાં કામ કરતા હતા. તેને કસ્ટમ્સ માસ્ટર, લાધા ડેમજી, ટાપુ પરના સૌથી ધનાઢ્ય અને સૌથી મહત્વની વ્યક્તિને બગીચાના છોકરા તરીકે નોકરી મળી હતી - સુલ્તાન સિવાય - થારેયા તેના પગ પર પડી ગયા હતા અને પોતે બંને બુદ્ધિશાળી અને સખત મહેનત કરવા તૈયાર હતા. જ્યારે તેઓ આવ્યા ત્યારે નિરક્ષર હતા, તેમણે ઝડપથી શીખી ખાતાવહીની કળા અને તેના માથામાં કેટલાંક ચલણોમાં ઝડપથી મૂલ્યોની વસ્તુઓની ગણતરી કરવી અને ગણતરી કરવી. તેમને હિંદુ કંપની "જયરામ સીવજી" દ્વારા નોકરી મળી હતી, જેણે સુલ્તાનના રિવાજોને ઉછેર્યા હતા.

જુડી એલ્ડ્રિક- ધ સુલતાન સ્પાઈમસ્ટર - પૃષ્ઠ 36

થૅરિયા મહેનતુ હતા-તેમણે સરકાર પાસેથી એક નાનો લોન ઉછીના લીધો હતો અને ગધેડાની ગાડીમાં ગયા હતા અને ઝીંઝીબારમાં લવિંગ અને નારિયેળ ખરીદ્યા હતા અને વેચ્યા હતા. તેમણે પેઢી સાથે તેમનું કાર્ય ચાલુ રાખ્યું અને 13 વર્ષોમાં, તેમણે તેનું નામ કેવી રીતે સાઇન કરવું તે શીખ્યા. જલદી જ તેઓ 22 વર્ષની વયે તેમની પ્રામાણિકતાને કારણે, ભવ્ય હસ્તલેખન સાથે ઝડપથી લેખિત અને ઝડપથી વધતા હતા, તેમને ક્રેડિટ ડિપાર્ટમેન્ટનો હવાલો સોંપવામાં આવ્યો હતો. 1848 માં, પોતાના મૂળ કચ્છની મુલાકાત વખતે, તેમણે પોતાની બીજી પત્ની સાથે લગ્ન કર્યા અને ઘણા ખીઓને પોતાના ખર્ચમાં લાવ્યા અને તેમને ઝાંઝીબારમાં નોકરી આપી.

ટૂંક સમયમાં, તેમને મદદનીશ કસ્ટમ્સ માસ્ટર તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી, જેણે સુલતાન સૈયદ મજિદ અને યુરોપિયન કોન્સ્યુલર અધિકારીઓ સાથે સંપર્કમાં આવવા માટે તેમને તક આપ્યાં. 1870 માં સુલતાન સૈયદ મજિદની મૃત્યુ સાથે, તેમના ભાઈ, સૈયદ બરગાશ, બોમ્બેમાં તેમના દેહાંતદંડમાંથી પાછા ફર્યા હતા અને થારેયા સાથે, જેમને તેઓ માનદ વડાપ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કર્યા હતા, ઝાંઝીબારના શહેરી અને સ્થાપત્ય વિકાસ માટે મોટા ભાગે જવાબદાર હતા. થરિયા 1876 માં કસ્ટમ્સના ચીફ બન્યા હતા, અને લગભગ ત્રણ વર્ષ માટે આ પોસ્ટ યોજાઇ હતી. અત્યારથી, તેઓ યુરોપીયન અધિકારીઓ સાથે દૈનિક સંપર્કમાં આવ્યા, જેમણે વ્યાપાર અને કોન્સ્યુલર બાબતો પર તેમની મુલાકાત માંગી. આ સ્થળ જ્યાં તેઓ બેસીને આ મહેમાનોમાં બેસીને હાજર હતા તે બચાવી દેવામાં આવ્યાં છે, જેને બારાઝ થારિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સ્ટેનલેએ "ધ ડાર્ક કોન્ટિનેન્ટ દ્વારા" (લંડન, 1878, પૃષ્ઠ 63) તરીકે વર્ણવ્યું હતું, "તે નગરમાં સૌથી ધનવાન વેપારીઓમાંનું એક" હતું. તેમણે બોમ્બેમાં તેમનું કાર્યાલય પણ ખોલ્યું હતું અને તેમનો વ્યવસાય ચલાવ્યો હતો અને તેના એજન્ટો લગભગ તમામ યુરોપીયન બંદરો. તેમણે ઝાંઝીબારના સુલતાનમાંથી ખોજા વસાહતીઓ માટે વિશેષાધિકારો મેળવ્યા.

તેમના પ્રખ્યાત ડો. ડેવીડ લિવિંગસ્ટોન (1821-1873) ને તેમના ઘરે એક અંગત મહેમાન તરીકે મનોરંજન કરવાનો વિશિષ્ટતા હતો, જેનું નામ લિવિંગસ્ટોન હાઉસ છે. 20 જુલાઇ, 1871 ના રોજ લિવિંગ્સ્ટન ઉઝજી પર તેમનો માર્ગ મોકળો થયો હતો અને 23 ઓક્ટોબર, 1871 ના રોજ ઉઝીજી પહોંચ્યા ત્યારે તે એક વસવાટ કરો છો હાડપિંજર હતા. થરિયા તેને તેમના નિવાસસ્થાનમાં લાવ્યા અને તેમની સંભાળ લીધી.

અન્ય ભયાવહ ક્ષણમાં, એચ.એમ. ડૉ. લિવિંગસ્ટોનને શોધવા માટે મોકલવામાં આવેલા સ્ટેન્લીને પણ મુશ્કેલીઓ મળી હતી, તેને મૂળ આદિજાતિ દ્વારા કબજે કરવામાં આવી હતી, અને તે થરિયા હતી જેણે તેના આરબ પાર્ટનર, ટીપુ ટીપ દ્વારા તેમને મદદ મોકલી હતી. સ્ટેલેલી પણ થ્રેરિયાના ઘરે રહીને થિયરી લખે છે, "હાઉ આઇ વી લિવિંગસ્ટોન" (લંડન, 1872, પૃષ્ઠ 8) તે લખ્યું છે કે, "તમામ વ્યક્તિઓ, સફેદ કે કાળો, લાલ કે પીળો, એક મહંમતન હિન્દી કહેવાય છે તેરા ટોપાન. ઝાંઝીબારના યુરોપીયન લોકોમાં તેઓ પ્રમાણિકતા અને કડક વેપાર સંકલન માટે એક કહેવત બની ગયા હતા.તે અત્યંત શ્રીમંત છે, અનેક જહાજો અને ઢોરો ધરાવે છે, અને સેયિદ બર્ગશની કાઉન્સિલમાં જાણીતા વ્યક્તિ છે. "

1873 માં, સુલ્તાને ઝાંઝીબારમાં ગુલામના વેપારનો અંત લાવવાનો આદેશ આપ્યો અને થરિયાએ ઝાંઝીબારમાં તેને સાફ કરવા માટેના અસરકારક પગલાં લીધા. તે ખરેખર થારિયાના પ્રયાસો દ્વારા સુલતાન બરગાશ 1873 માં, ઝાંઝીબારમાં બ્રિટીશ કોન્સ્યુલર પ્રતિનિધી સર જ્હોન કિર્ક સાથે, તેમના સલ્તનતના રક્ષણ માટે સમજૂતી પર સહી કરી શક્યા હતા. તેમની સેવાઓ અત્યંત ઈંગ્લેન્ડની રાણી દ્વારા માન્ય હતી અને 1875 માં સુલ્તાન સાઈઃઈં 146 ત બરગાશ સાથે ઈંગ્લેન્ડની મુલાકાતે આવ્યા ત્યારે, તેમણે તેમના પર નાઈટહુડને અને ત્યારબાદ બીજા એક નાઈટહુડને ભારતમાં 1890 માં, અને ટેરીયા બંનેને નાઇટનીંગ કરનાર પ્રથમ ભારતીય બન્યા. આફ્રિકા અને ભારતમાં. (કેટલાક સૂચન છે કે બીજો ખિતાબ ઝાંઝીબારની વસાહતમાં બ્રિટીશમાં તેમની સેવા સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે - જુડી એલ્ડરિક-ધી સુલ્તાન સ્પાઈમસ્ટર - પૃષ્ઠ 156 જુઓ.

"ટોપાન ઝાંઝીબારમાં અગ્રણી ઉદ્યોગપતિ હતા અને તેમના અભિપ્રાયથી તે ફક્ત તેના સાથી ઈસ્માઇલી વેપારીઓમાં જ નહીં, પણ વાણિજ્યમાં સામેલ અન્ય તમામ લોકો સાથે, તેમનું પંથ અથવા રંગ ગમે તે ઝાંઝીબારમાં એટલું શક્તિશાળી હતું કે તે નોંધ્યું હતું. તેના સાથી દેશબંધુઓ તેમની હાજરીમાં ધ્રૂજતા હતા કારણ કે તેમની પાસે તેમને બનાવવા અથવા તોડવાનો અર્થ હતો. "

જુડી એલ્ડ્રિક- ધ સુલતાન સ્પાઈમસ્ટર - પૃષ્ઠ 118

એચ.બી.ઇ. ફ્ર્રે લખે છે "ધ લખો: ધ ઓલ્ડ મેન ઓફ ધ માઉન્ટેન ઓફ શિષ્યો" (મેકમિલિયન મેગેઝિન, વોલ્યુમ 34, 1876, પૃષ્ઠ 342), "ખોજના સમુદાયનો એક અગ્રણી સભ્ય ઝેન્ઝીબારના સેઈયિદ બર્ગશ સાથે તેમના અંતમાં આવ્યા હતા. ઈંગ્લેન્ડની મુલાકાત, અને સેયીડ ગયા ત્યાં વધુ ધ્યાન ખેંચ્યું હતું.તે એક ઊંચા, મજબૂત, સારી-હૂંફાળું, વૃદ્ધ માણસ, જેના વાજબી રંગ, લાલ રંગની દાઢી અને હળવા વાદળી ડ્રેસ સુંદર રીતે એમ્બ્રોઇડરીંગ હતા, તે વિચિત્ર હતા. બાકીના સુલતાનની આરબ સ્યુટના બાકીના સુશોભિત વાતો, કબરના વિખરાયેલા લક્ષણો, કબરના અભિવ્યક્તિ, અને સાદા જેવા કપડાં. તેમણે હિંદુસ્તાનીને અસ્પષ્ટપણે બોલ્યા, અને થોડું અંગ્રેજી, અને જ્યાં પણ ગયા ત્યાં તેમણે મિત્રો બનાવ્યા. જાણીતું બન્યું કે તે ઝાઝીબારની ખુબજ વેપારી તારા ટોપૂન છે. "

તેમણે સર જૉન કિર્ક અને તેમની ઇચ્છા સાથે ગાઢ સંબંધો ઉત્પન્ન કર્યા હતા, તેમણે લખ્યું હતું કે, "જો મારી મૃત્યુ પછી મારા વારસદારો વચ્ચે કોઈ વિવાદ ઊભો થાય તો મારા શ્રેષ્ઠ મિત્ર સર જૉન કિર્કની સલાહ માંગવી જોઇએ અને તેમના નિર્ણયને અંતિમ ગણવો જોઇએ.

થારેયા અસંખ્ય કારણો માટે ઉદાર દાનદાર હતા 1881 માં, સર જ્હોન કિર્કે ઝાંઝીબારમાં એક અંગ્રેજી સ્કૂલની સ્થાપના કરી, જેમાં સર થરિયા ટોપને રૂ. 200,000 / -. 1887 માં, તેમણે સર થારેયા ટોવન જ્યુબિલી હોસ્પિટલને 30,000 બ્રિટિશ પાઉન્ડના ખર્ચે બનાવી. ક્વીન વિક્ટોરિયાના શાસનની પચાસમું વર્ષગાંઠની ઉજવણી માટે જુલાઇ 8, 1887 ના રોજ જ્યુબિલી હોસ્પિટલનો પાયો નાખ્યો હતો.

1885 માં, 62 વર્ષની ઉંમરે અને પહેલાથી જ બીમાર, તેમણે બોમ્બે પ્રવાસ કર્યો અને ઝાંઝીબારમાં પાછા ન જઈ શક્યા.

ઝાંઝીબારમાં થરિયા સ્ટ્રીટ નામ અપાયું છે.

1. 1 થી અનુકૂલિત. "101 ઇસ્માઇલી હીરોઝ વોલ્યુમ 1 [વિલંબિત 19 મી સદીની ઉંમર રજૂ કરે છે] મુમતાઝ અલી તાજગીન સદિક અલી દ્વારા. મસ્કત અને ઝાંઝીબારમાં વેપાર અને સામ્રાજ્ય: બ્રિટિશ પ્રભુત્વની રૂટ્સ એમ. રેડા ભક્કર દ્વારા